UBND TP HCM vừa giao Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (HURC), đơn vị vận hành tuyến Metro Bến Thành – Suối Tiên, chỉ tiêu lãi trước thuế lũy kế 133 tỷ đồng cho giai đoạn 2026-2030, tương đương bình quân 27 tỷ đồng mỗi năm. Đây là tuyến metro dài gần 20 km, có 14 ga, nối trung tâm thành phố với cửa ngõ phía Đông.
Con số 27 tỷ đồng nghe không lớn so với tổng vốn đầu tư hơn 43.700 tỷ đồng đã bỏ ra cho dự án. Nhưng đặt trong bối cảnh đây là tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của TP HCM, chưa có tiền lệ vận hành thương mại, thì chỉ tiêu này đáng để nhìn kỹ hơn dưới góc độ dòng tiền và mô hình tài chính.
Vì sao TP HCM phải đặt chỉ tiêu lợi nhuận cho một tuyến metro
UBND TP HCM là chủ sở hữu 100% vốn của HURC. Việc giao chỉ tiêu kinh doanh 5 năm, với yêu cầu công ty phải kinh doanh hiệu quả và bảo toàn, phát triển vốn nhà nước, thực chất là cách thành phố buộc một đơn vị hạ tầng công ích vận hành theo kỷ luật tài chính của doanh nghiệp.
Điều này khác với cách nhiều đô thị trên thế giới vẫn coi metro là dịch vụ công thuần túy, chấp nhận bù lỗ dài hạn. TP HCM chọn cách tiếp cận chặt hơn: doanh thu phải tăng 10% mỗi năm, lợi nhuận trước thuế cũng phải nhích dần, từ gần 22 tỷ đồng năm nay lên gần 32 tỷ đồng vào năm 2030.
Về bản chất, đây không phải chỉ tiêu để HURC “làm giàu” mà là thước đo hiệu quả vận hành, buộc đơn vị này tối ưu chi phí và khai thác tối đa công suất tuyến, thay vì chỉ chạy tàu theo lịch mà không quan tâm bài toán thu chi.
Cơ cấu doanh thu 750 tỷ đồng mỗi năm nghiêng hẳn về trợ giá
Tổng doanh thu HURC phải đạt từ nay đến 2030 là gần 3.760 tỷ đồng, bình quân 750 tỷ đồng mỗi năm, riêng năm 2030 phải chạm mốc 900 tỷ đồng. Nhưng điểm đáng chú ý nằm ở cơ cấu nguồn thu, chứ không phải con số tổng.
Phần lớn doanh thu của HURC đến từ trợ giá, tính theo quãng đường khai thác và đơn giá mỗi km được thống nhất với Trung tâm Giao thông công cộng TP HCM. Bán vé cho hành khách và bảo trì kết cấu hạ tầng chỉ là phần thu bổ sung.
Tăng trưởng doanh thu của HURC trong 5 năm tới vì vậy phụ thuộc nhiều vào chính sách trợ giá của thành phố hơn là sức mua vé thực tế của người dân. Đây là điểm khác biệt căn bản so với việc phân tích một doanh nghiệp vận tải tư nhân thuần túy theo doanh thu bán vé.
Biên lợi nhuận mỏng cho thấy metro chưa phải công cụ sinh lời nhanh
Lấy 133 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế lũy kế chia cho tổng doanh thu gần 3.760 tỷ đồng cả giai đoạn, biên lợi nhuận của HURC chỉ quanh mức 3,5%. Đây là mức khá mỏng nếu so với kỳ vọng thông thường về một dự án hạ tầng có quy mô đầu tư hơn 43.700 tỷ đồng.
Thực tế này phản ánh đúng bản chất của các dự án đường sắt đô thị: chi phí vận hành, bảo trì đoàn tàu, hệ thống tín hiệu và nhà ga ngầm luôn ở mức cao, trong khi doanh thu từ vé phụ thuộc vào thói quen đi lại của người dân, thứ cần thời gian để hình thành.
Với nhà đầu tư quan tâm đến bất động sản dọc tuyến, con số này là lời nhắc rằng giá trị của Metro Bến Thành – Suối Tiên hiện tại chủ yếu nằm ở tác động kết nối và rút ngắn thời gian di chuyển, chứ chưa phải ở hiệu quả tài chính trực tiếp của chính tuyến metro.
Thông số kỹ thuật tuyến và ý nghĩa với khu vực tuyến đi qua
Metro Bến Thành – Suối Tiên có tổng chiều dài gần 20 km, gồm 14 nhà ga, trong đó 3 ga ngầm nằm ở khu trung tâm TP HCM. Dự án hoàn thành sau 12 năm thi công, với tổng mức đầu tư hơn 43.700 tỷ đồng.
Tuyến đi qua và kết nối một loạt khu vực từ khu trung tâm quận 1 cũ đến khu vực TP Thủ Đức cũ, nơi từng được xem là vùng ven nhưng nay đã trở thành hành lang phát triển dân cư và thương mại nhờ hạ tầng giao thông công cộng.
Việc HURC phải tối ưu vận hành để đạt chỉ tiêu lợi nhuận cũng gián tiếp tạo áp lực để đơn vị này duy trì tần suất chạy tàu ổn định, độ tin cậy dịch vụ cao hơn, những yếu tố quyết định mức độ hấp dẫn của bất động sản nằm gần các nhà ga.
Mục tiêu dài hạn 20 đến 60% và điều đó có ý nghĩa gì với nhà đầu tư
TP HCM đặt mục tiêu đến năm 2030, đường sắt đô thị đảm nhận 20-30% nhu cầu đi lại của người dân thành phố, tăng lên 35-50% vào năm 2035 và đạt 50-60% đến năm 2045. Đây là những con số cho thấy định hướng dài hạn rất rõ ràng của chính quyền thành phố.
Nếu tỷ lệ này thành hiện thực, mật độ sử dụng phương tiện công cộng dọc các tuyến metro sẽ tăng đáng kể trong 10-20 năm tới. Với nhà đầu tư bất động sản, đây là cơ sở để đánh giá tiềm năng tăng giá của các khu vực gần ga, dựa trên xu hướng dịch chuyển thói quen di chuyển của cư dân đô thị.
Tuy nhiên, chỉ tiêu lãi 27 tỷ đồng mỗi năm của HURC cũng cho thấy quá trình này không diễn ra tức thời. Việc chuyển đổi thói quen đi lại, tăng sản lượng hành khách và cải thiện hiệu quả tài chính của tuyến metro là một quá trình nhiều năm, đòi hỏi sự đồng bộ giữa chính sách trợ giá, chất lượng vận hành và quy hoạch đô thị xung quanh các nhà ga.
Thông tin về tuyến Metro Bến Thành – Suối Tiên và các chỉ tiêu vận hành liên quan sẽ tiếp tục được cập nhật trên website này khi có dữ liệu mới từ cơ quan quản lý. Khách hàng và nhà đầu tư quan tâm có thể tham khảo thông tin liên hệ đã đăng tải để được cung cấp thêm chi tiết.
